نقش سخت‌افزارهای بانکی در حفظ حریم خصوصی

زمان مطالعه: 3 دقیقه

با ورود به انقلاب صنعتی چهارم و باز تعریف مسئولیت‌های اجتماعی که یکی از مهم‌ترین این بازتعریف‌ها، تعریف حفظ حریم شخصی کاربران است، این مهم مخصوصاً در صنعت بانکداری و مسائل پولی و مالی از جنبه‌های مختلفی قابل پیگیری و توجه مجدد است و البته بررسی تمامی ابعاد آن نسبت به دیگر صنایع و خدمات از اهمیت ویژه‌تری برخوردار است.

حریم خصوصی می‌تواند از بعد فرهنگ، منش، کنش، هنجار و یا از بعد خدمات، نرم‌افزارها، فرایندها و روال‌ها و یا از بعد سخت‌افزار، وسایل و ابزارها مورد بررسی قرار گیرد و تقریباً تمامی این ابعاد از اهمیت برخوردار بوده و نمی‌توان با تصور تأمین برخی از آن‌ها از برخی دیگر از آنها غافل شد.

یکی از بحث‌های مهم در حفظ حریم خصوصی، تأمین امنیت در سخت‌افزارهای بانکی این صنعت است، وجود دستگاه‌های متعدد مرتبط با خدمات پولی و مالی، از وجود یک کارت مغناطیسی بانکی گرفته تا دستگاه‌های خودپرداز، از کیوسک‌های خدمات مالی گرفته تا دستگاه‌های پول‌شمار همگی می‌بایست علاوه‌بر تأمین امنیت، حافظ حریم‌خصوصی کاربران خود نیز باشند.

وجود و تولید داده‌های فراوان توسط این ابزارهای بانکی و تجمیع و انتقال آنها به‌عنوان سرمایه‌های تجدیدپذیر و قابل پردازش مجدد که استحصال‌کننده داده‌ها و اطلاعات جدید در هریک از فرایندهای نوپردازش است، بر اهمیت این موضوع افزوده، حال آنکه تا چندی پیش تمامی ابزارهای سخت مرتبط با امور بانکداری و خدمات پولی و مالی از خارج از کشور تأمین می‌شد اما خوشبختانه در سال‌های اخیر با توجه و دریافت اهمیت تولید در داخل کشور، برخی از دستگاه‌ها در داخل کشور تولیدشده و حتی برای کاربران داخلی، داخلی‌سازی و براساس قواعد و استانداردهای بومی تولید می‌شود.

توجه ویژه به حفظ حریم خصوصی کاربران و خدمات‌گیرندگان خدمات پولی و مالی در مواجه با این‌گونه از تولیدات بومی از اهمیت ویژه‌تری برخوردار است، زیرا در صورت رعایت کلیه موازین حقوقی در طراحی، تولید و توسعه این‌گونه از ابزارها، می‌توان امیدوار بود این بخش از صنعت نیز به بلوغ خود دست‌یافته و حتی باتوجه به تقریب فرهنگ‌ها و ادیان و قوانین کشورهای همسایه بازارهای منطقه‌ای خوبی برای آن به وجود آید.

عدم وجود درگاه‌های اضافی در دستگاه، عدم قابلیت اتصال دستگاه‌ها به درگاه‌های متعدد و مختلف، رمزنگاری سخت‌افزاری و نرم‌افزاری توأمان بر روی ابزارها و وجود و رعایت استانداردهای ملی چون استاندارد ملی شماره ۱۰۸۲۱ و استاندارد بین‌المللی شماره ۹۵۶۴-۱ و ۱۰۲۰۲ و ۷۸۱۶ و EMV۲۰۰۰ و ۱۱۵۶۸ تنها بخشی از مواردی است که می‌بایست برای حفظ حریم خصوصی کاربران رعایت شود.

آنچه از این بعد می‌تواند مورد بررسی قرار گیرد، ثبت طرح‌های صنعتی، اختراعات و ابداعات سخت‌افزاری، ثبت نرم‌افزارهای سیستم عامل ابزارهای تولیدشده دریافت گواهی‌های امنیتی و تأیید فنی کارکرد ابزارها است، که می‌تواند جنبه‌های صیانت و تأمین امنیت را برای کاربران مهیا کند و توجه به آنها تأمین‌کننده بسیاری از حقوق کاربران خواهد بود.

ابزارهای دریافت، پرداخت و ذخیره داده که عموماً به‌صورت سخت‌افزاری و نرم‌افزاری تهیه می‌شوند، یکی از مهم‌ترین بسترهایی هستند که باید از زاویه حریم خصوصی و عمومی مورد توجه قرار گیرند، توجه به تعریف حریم‌ها در سه سطح حریم خصوصی، عمومی و غیرعمومی می‌تواند منجر به تعریف و طراحی تولیدات مجزا از یکدیگر شود، به‌طور مثال کارت‌های بانکی یا دستگاه‌های تولید رمز یک‌بارمصرف به‌منزله ابزارهای شخصیی بوده که می‌بایست به‌گونه‌ای طراحی شوند تا بالاترین استانداردهای حفظ حریم شخصی در آنها رعایت شود، همچنین وجود دستگاه‌هایی با کاربرد عمومی مانند دستگاه‌های خودپرداخت و یا خوددریافت، دستگاه‌های خدمات بدون قابلیت پرداخت و دریافت پول، پرداخت خرد و شارژ اعتبار جنبه‌های عمومی‌تری از این ابزارها را نمایان می‌کنند و البته ساخت و دردسترس قراردادن ابزارهای مشترک که با عنوان غیرعمومی و غیرخصوصی از آنها یاد می‌شود مانند ابزارهای پرداخت محدود در شرکت‌ها، ابزارهای بانکداری شرکتی و مانند آن نیز جنبه‌های دیگری از حریم خصوصی را در معرض ناظران قرار می‌دهد.

وجود رگولاتوری‌های پیشرفته در این موضوع برای رصد و پایش ابزارها و تدوین و تبیین استانداردهای لازم در این زمینه می‌تواند به حفظ حقوق و تعیین تکالیف منجر و توسعه و اعتماد و اطمینان را درخصوص شکوفایی این صنعت به ارمغان آورد که امید می‌رود این امر با ایجاد اتحادیه‌ها و انجمن‌های صنفی مرتبط مورد عنایت ویژه‌ای قرار گیرد.

حکمرانی در فضای مجازی

زمان مطالعه: 2 دقیقه

این روزها جنبه‌های مختلف حکمرانی مورد توجه قرارگرفته است مخصوصاً این‌که با ظهور فناوری فضاهای جدیدی در این حوزه پدیدار شده است، عناوینی چون حکمرانی سایبری، حکمرانی الکترونیکی و حکمرانی دیجیتالی از این نوع هستند که شناخت دقیق آنها به تبیین بسیاری از موضوعات و تعیین حق و تکلیف دولت‌ها و ملت‌ها منجر خواهد شد، افلاطون، فارابی و ابن‌خلدون معتقدند حکمرانی یعنی، تامین امنیت و توسعه و تعاون میان ملت و دولت، لذا درصورتی‌که به این مبانی و مفاهیم توجه درست نشود در تبیین قواعد و قوانین لازم و اجرای آنها و همچنین هنجار سازی اجتماعی با مشکلات بسیار جدی مواجه خواهیم شد.

شناسایی چارچوب حکمرانی فضای مجازی، امری مهم است که با شناخت سه‌گانه حکمرانی‌های مذکور می‌توان به آن دست‌یافت و عدم شناخت حکمرانی‌های ذکرشده منجر به عدم امکان شناسایی حدود و ثغور و تهدیدات آن خواهد شد ازاین‌جهت به‌صورت خلاصه و تنها برای شناخت بسیار مقدماتی به تعریف این نوع از حکمرانی‌ها خواهیم پرداخت.

حکمرانی سایبری:

شناخت فضای سایبری و شبکه بین‌المللی ارتباطی مبتنی بر داده‌ها و IPها از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است، شناخت و شناسایی مرزهای سایبری، تأمین امنیت سایبری، دفاع از این فضا، اقتصاد مبتنی بر این حوزه، چگونگی تعامل و شناسایی تهاجم فرهنگی (تغییر در سبک زندگی)، شناخت مؤلّفه‌های گوناگون قواعد در این فضا منجر به اعمال حاکمیت خوب بر این فضا خواهد شد، درصورتی‌که این موارد به‌درستی شناسایی و تعریف نشود، نمی‌توان انتظار داشت که منافع ملی در آن صیانت گردد.

حکمرانی الکترونیکی:

برای گذر از سنت به مدرنیته مخصوصاً در ارائه خدمات آن‌هم توسط دولت مقوله‌ای وجود دارد که عموماً با عنوان دولت الکترونیکی از آن یاد می‌شود، دولت الکترونیکی اصولاً یعنی الکترونیکی کردن امور و اتوماسیون سازی برمبنای فناوری‌های ایجادشده، در یک‌کلام می‌توان گفت قواعد و قوانین الکترونیکی کردن فرایندها فرق چندانی با غیر الکترونیکی بودن آن‌ها ندارد بلکه تغییر در فرایندها و اصلاح برخی امور و ایجاد تسریع در دست‌یابی به نتیجه و امن‌تر نمودن روال‌های سنتی است، لذا حکمرانی الکترونیکی نیز یعنی بسط دادن عدالت و تامین امنیت بهتر در روال‌های موجود و تسریع در دریافت محصول (خدمت یا کالا) است.

حکمرانی دیجیتالی:

حکمرانی دیجیتالی، به اعمال قدرت دولت‌ها و حاکمان بر بستری اطلاق می‌شود که محصول آن ذاتاً جنسی صفر و یکی داشته و برمبنای ارتباطات شبکه‌ای امکان ظهور و بروز پیدا می‌کند، این بستر برخلاف بستر الکترونیکی مابه‌ازای بیرونی نداشته و جوهر آن کلاً به‌صورت مجازی است و البته این فضا و بستر نیز نیازمند حکمرانی ویژه خود است که از این‌رو باید برای آن قواعد مخصوصی وضع کرد، به طور مثال محصولات کاملا دیجیتالی مانند فضاهای ذخیره ابری، مراکز داده، خدمات پیام رسانی از جمله این امور است.

همانگونه که ملاحظه شد حکمرانی مجازی در سه زمینه الکترونیکی، دیجیتالی و سایبری از چنان اهمیتی برخوردار هست که می‌طلبد پژوهش‌های جداگانه و روشنی درخصوص آن صورت پذیرفته و برای هریک از آنان چارچوب‌های خاصی وضع و براساس تبیین مسائل آن اقدام به قانونگذاری مناسب گردد.

تودیع‌نامه

زمان مطالعه: 2 دقیقه

به مناسبت مراسم تودیع از سازمان فناوری اطلاعات ایران با سمت مدیرکل حقوقی، متن ذیل در این مراسم به تاریخ ۳۱/خرداد/۱۳۹۹ قرائت شد.

متن تقدیرنامه صادره از سازمان فناوری اطلاعات ایران
متن تقدیرنامه صادره از سازمان فناوری اطلاعات ایران

باسمه‌تعالی

ضمن تشکر از دعوت صمیمانه شما، امیدوارم مدیریت جدید بخش حقوقی ضمن برطرف نمودن کاستی‌ها، قدم‌های رو به جلویی را جهت صیانت از منافع سازمان، کارمندان، کاربران و جامعه فناوری اطلاعات بردارد.

تجربه حضور در سازمان فناوری اطلاعات ایران فرصت مغتنمی است که استفاده از آن می‌تواند ره‌توشه آخرت را پربار و یا خسران ابدی را دربرداشته باشد، درطول ۱۶ ماه خدمت در سمت مدیر حقوقی سازمان، این بخش از یک مرکز منفعل تبدیل به مرکز عملیات‌های متعددی شده بود که اخذ ۱۷ حکم سازمانی و وزارتی مؤیّد این حقیقت است، انجام امور حقوقی و قضایی و مستشاری به سازمان و سازمان‌های خواهر خوانده، پاسخ‌گوئی به نامه‌های مردمی وزیر محترم، مشارکت در گروه‌های حقوق شهروندی وزارتخانه، شرکت فعالانه در دبیرخانه کمیسیون دولت، راه‌اندازی کمیته شفافیت سازمان، راهبری وظایف چهارگانه شورای‌عالی انفورماتیک، همیاری در گسترش فعالیت‌های دبیرخانه شورای‌عالی اطلاع‌رسانی، عضویت در کمیته اشتغال اتباع خارجی، مشارکت در طرح نوآفرین، حضور در کمیسیون‌های مجلس شورای اسلامی و پیگیری طرح‌های ۵ گانه، مشارکت در کمیسیون‌های هیئت محترم دولت، پیگیری پرونده‌های محرمانه وزارت ارتباطات و مشارکت فعال در تمامی کمیته‌های درون‌سازمانی باعث شده بود تا دفتر حقوقی سازمان در میان دیگر سازمان‌ها به‌عنوان یک‌نهاد پیشرو شناخته شود.

اشتغال در سازمان، همانند جهاد درراه خداست که مفهوم زمان و مکان را در خود هضم و تنها راه و حرکت رو به جلو و فتح مواضع، تکلیف هر رزمنده و جنگنده‌ای را تعیین می‌کند.

علی‌رغم وجود اختلاف‌نظرهای سیاسی و کارشناسی، باید اعتراف کرد که همکاری با سازمان فناوری اطلاعات ایران فرصتی بی‌بدیل برای ادای بخشی از دینم به کشور بود، معتقدم تضارب آراء تا زمانی‌که مخل در همکاری‌ها نباشد عاملی برای رشد و توسعه است و آنگاه‌که تفاوت آراء موجب اختلال در روند کارها شود یا باید راهی یافت یا راهی ساخت.

امیدوارم مدیریت جدید همکار و همیار مجموعه مدیریتی سازمان در تعالی سازی و حفظ حقوق عامه و بیت‌المال باشد.

آخرین عکس یادگاری در سازمان فناوری اطلاعات ایران
آخرین عکس یادگاری در سازمان فناوری اطلاعات ایران

درپایان جا دارد از تمامی همکاران عزیز دفتر حقوقی، مجموعه مدیران ستادی و همکاران مرتبط با آنها، هیئت عامل معزز تشکر و قدردانی نمایم، همچنین بر خود فرض می‌دانم از برادر بزرگوار، عزیز، گرامی و صبور خودم جناب آقای دکتر ناظمی که فرصت خدمت را برایم مهیا نمود تشکر و قدردانی نمایم، به امید ساختن آینده روشن، هوشمند و مملو از عدالت و مساوات…

والسّلام علیکم و رحمه‌اللّه
محمدجعفر نعناکار
۲۵/خرداد/۹۹