آيا هنگامي که فرشته مرگ به خانه‏ اي درآمد، از آمدن او آگاه مي‏شوي؟ آيا هنگامي که يکي را قبض روح مي‏کند او را مي‏بيني؟ بچه را چگونه در شکم مادر مي‏ميراند؟ آيا از راه اندام مادر وارد مي‏شود؟ يا روح به اجازه خداوند به سوي او مي‏ آيد؟ يا همراه کودک در شکم مادر به سر مي‏برد؟ آن کسی که آفريده‏اي چون خود را نتواند توصيف کند. چگونه مي‏تواند خداي خويش را توصيف نمايد؟[1]

گروهي از فرشتگان ، فرشتگان قبض ارواحند که در آيات 28 و 33 سوره نحل و بعضي ديگر از آيات قرآن به آنها اشاره شده است ، و در راس آنها ” ملک الموت” قرار دارد.

احاديث زيادي در اين زمينه ، نقل شده که اشاره به بعضي از آنها از جهاتي لازم به نظر مي رسد:

در حديثي از پيامبر گرامي اسلام صلي الله علیه و اله مي خوانيم که فرمود :”الامراض و الاوجاع کلها بريد الموت و رسل الموت!فاذا حان الاجل اتي ملک الموت بنفسه فقال يا ايها العبد! کم خبر بعد خبر؟ و کم رسول؟ و کم بريد بعد بريد؟ انا الخبر الذي ليس بعدي خبر!”” بيماريها و دردها همگي قاصدان مرگ و فرستادگان او هستند، هنگامي که عمر انسان به سر ميرسد، فرشته مرگ مي آيد(او از ديدن فرشته مرگ وحشت مي کند و آن را بي مقدمه مي پندارد ولي) او مي گويد: اي بنده خدا چه اندازه خبر بعد از خبر و رسول بعد از رسول و پيک بعد از پيک براي تو فرستادم؟ اما من آخرين خبرم و بعد از من خبري نيست!” “سپس مي گويد: دعوت پروردگارت را اجابت کن خواه از روي ميل و خواه از روي اکراه” و هنگامي که فرشته مرگ قبض روح مي کند فرياد بستگان بلند مي شود و او را صدا مي زند” علي من تصرخون؟وعلي من تبکون؟فوالله ما ظلمت له اجلا و لا اکلت له رزقا بل دعاه ربه””بر چه کسي فرياد مي کشيد؟ و براي چه کسي اشک مي ريزيد؟ به خدا سوگند وقت او به پايان رسيده بود،و تمام روزي خود را دريافت داشته بود، پروردگارش از او دعوت کرد و او دعوت حق را اجابت نمود” “فلبيک الباکي علي نفسه ، و ان لي فيکم عودات و عودات حتي لا ابقي فيکم احداً” “اگر مي خواهيد گريه کنيد بر خويشتن بگرييد! من باز هم کراراً به ميان شما مي آيم !تا يکنفر از شما را باقي نگذارم”[2]

در حديث ديگري از امام باقر عليه السلام مي خوانيم که پيامبر اسلام صلي الله عليه و اله براي عيادت مردي از انصار به خانه او آمد فرشته مرگ را بالاي سر او ديد، رسول الله فرمود: با اين دوست من با مدارا و لطف رفتار کن چرا که او مردي با ايمان است، عرض کرد اي محمد! بشارت بر تو باد که من نسبت به همه مؤمنان با محبتم و بدان اي محمد صلي الله عليه و اله به هنگام قبض روح بعضي از فرزندان آدم ، خانواده او فرياد مي کشند، من در کنار خانه مي ايستم ، مي گويم من گناهي ندارم (عمر او پايان يافته بود) من باز کراراً به ميان شما بر مي گردم × بهوش باشيد به هوش!

سپس مي افزايد:” ما خلق الله من اهل بيت مدر و لاشعر و لاوبر، في بر و لا بحر الا و انا اتصفحهم في کل يوم و ليله خمس مرات حتي اني لاعرف بصغيرهم و کبيرهم منهم بانفسهم” “خدا هيچ انساني را از ساکنان شهر و بيابان ،خانه و خيمه، در خشکي و دريا، نيافريد، مگر اينکه من در هر شبانه روز پنج بار دقيقا به آنها نگاه مي کنم تا آنجا که من صغير و کبير آنها را بهتر از خودشان مي شناسم”[3]

روايات ديگري نيز به همين مضمون در منابع مختلف اسلامي آمده است که مطالعه مجموع آنها هشداري است براي همه انسانها که بدانند ميان آنها و مرگ فاصله زيادی نيست! و در يک لحظه کوتاه ممکن است همه چيز به پايان گيرد.

[1] – خطبه 111 نهج البلاغه

[2] تفسير نور الثقلين جلد 4 صفحه 235

[3] تفسير در المنثور طبق نقل الميزان جلد 16 صفحه 267

مطالعه بیشتر:

فرشتگان (قسمت اول)

 چهار فرشته مقرب (قسمت دوم)

فرشتگان و جنگ بدر (قسمت چهارم)

جبرئيل يا روح خدا (قسمت پنجم)

صفات فرشتگان (قسمت ششم)

هاروت و ماروت (قسمت هفتم)

بارگذاری فایل BGL دیکشنری Babylon برای آشنایی با فرشتگان (قسمت هشتم)

رقیب و عتید (قسمت نهم)

آیا فرشتگان مونث هستند؟ (قسمت دهم)

نام جبريل و ميکال در ايات قرآن مجيد بارها آمده است و از همين آيات استفاده مي شود که هر دو از فرشتگان بزرگ و مقرب خدايند ،در تلفظات معمولي مسلمين جبرئيل و ميکائيل هر دو با همزه و ياء تلفظ مي شوند ولي در متن قرآن تنها به صورت جبريل و ميکال آمده است جمعي عقيده دارند که جبريل لفظي است عبراني و اصل جبرئيل به معني مرد خدا يا قوت خدا است، به موجب آيات 97 و 98 سوره بقره جبرئيل پيک وحي خدا بر پيامبر و نازل کننده قرآن بر قلب پاک او بوده است، در حالي که در سوره نحل آيه 102 واسطه وحي ” روح القدس” معرفي شده

در سوره شعرا آيه 191 مي خوانيم قرآن را روح الامين براي آن حضرت آورده ،ولي همانگونه که مفسران تصريح کرده  اند منظور از روح القدس و روح الامين همان جبرئيل است.

در کتب اسلامي معمولا چهار فرشته مقرب الهي را جبرئيل و ميکائيل و اسرافيل و عزرائيل  شمرده اند که در ميان آنها جبرئيل از همه برتر است .در منابع يهود نيز سخن از جبريل و ميکال آمده است.

مطالعه بيشتر:

فرشتگان (قسمت اول)

 ملک الموت (قسمت سوم)

فرشتگان و جنگ بدر (قسمت چهارم)

جبرئيل يا روح خدا (قسمت پنجم)

صفات فرشتگان (قسمت ششم)

هاروت و ماروت (قسمت هفتم)

بارگذاری فایل BGL دیکشنری Babylon برای آشنایی با فرشتگان (قسمت هشتم)

رقیب و عتید (قسمت نهم)

آیا فرشتگان مونث هستند؟ (قسمت دهم)