چک به معنی برگهٔ تاریخ‌دار و دارای ارزش مالی است که معمولاً برای خرید در حال و پرداخت در آینده استفاده می‌شود. صاحب چک پس از نوشتن مبلغ ارزش آن و تاریخ موردنظر برای وصول، چک را امضا می‌کند. در تاریخ ذکر شده – تاریخ سررسید – فردی که چک را دریافت کرده‌است به بانک مراجعه می‌کند و مقدار وجه مشخص شده را از حساب جاری فرد صادر کننده دریافت می‌کند. چک سند خاصی است از اسناد بازرگانی که به موجب آن، صادرکننده چک، پولی را که نزد دیگری دارد تمام یا بخشی را به سود خود یا ثالث مسترد می‌دارد . چک سند عادی تجاری در برخی موارد با رعایت اصول آن قابل صدور اجرائیه‌است.

طبق قانون چک در ایران، شخص باید در زمان نوشتن چک به اندازهٔ مبلغ مندرج در آن در حساب خود وجه نقد، اعتبار و یا پشتوانهٔ قابل تبدیل به وجه نقد داشته باشد. تفاوت چک با کارت‌های اعتباری هم در همین است. البته امروزه این قانون معمولاً در مبادلات پولی‌ای که به‌وسیلهٔ چک انجام می‌شود، رعایت نمی‌گردد و در نتیجه در چند سال اخیر تعداد افرادی که بدلیل چک برگشتی – یعنی چکی که در تاریخ مشخص شده، مقدار وجه وعده داده شده را تأمین نکند – به زندان می‌افتند رو به افزایش گذاشته‌است.

شما می توانید در نمودار تهیه شده روش های مختلف پیگیری چک های نقد نشده را پیگیری نمایید.

بر اساس بخشنامه هاي بانك مركزي جمهوري اسلامي ايران كليه امور مربوط به رفع سوءاثر از چكهاي برگشتي اشخاص از طريق شعب و واحدهاي تابعه بانكها و به صور ذيل امكان پذير مي باشد:
١ – تأمين موجودي: مشتري مبلغ كسري موجودي را به حساب جاري خود واريز كرده و پس از دريافت مبلغ مزبور توسط ذي نفع چك، بانك نسبت به رفع سوءاثر از سابقه چك برگشتي اقدام مي نمايد؛
٢ – ارائه لاشه چك برگشتي: مشتري لاشه چك برگشتي را به بانك ارائه نموده كه در قبال آن بانك مربوطه به مشتري رسيد ارائه مي دهد؛
٣ – ارائه رضايت نامه محضري ذي نفع چك به بانك: در صورت عدم امكان ارائه لاشه چك برگشتي به بانك بنا به دلايلي نظير مفقود شدن، به سرقت رفتن و سوختن، ذي نفع چك (شخصي كه گواهي نامه عدم پرداخت وجه چك به نام او صادر شده است) مي تواند با حضور در دفترخانه اسناد رسمي، رضايت خود را اعلام نموده و بانك با دريافت رضايت نامه مزبور، نسبت به رفع سوء اثر از چك مورد نظر و ابطال آن اقدام نمايد؛
– تبصره: چنانچه ذينفع چك شخص حقوقي دولتي و يا نهاد عمومي غيردولتي باشد، مي تواند با ارائه نامه رسمي رضايت خود را اعلام كرده و بانك با دريافت رضايت نامه مزبور، نسبت به رفع سوء اثر از چك مورد نظر و ابطال آن اقدام می نمايد؛
۴ – واريز مبلغ چك به حساب جاري و مسدود نمودن آن به مدت 24 ماه: چنانچه ارائه لاشه چك و يا رضايت نامه محضري ذي نفع به بانك امكان پذير نباشد، مشروط به اينكه حساب جاري مشتري نزد شعبه مفتوح و توسط مراجع قضايي مسدود نشده باشد، مشتري مي تواند با واريز معادل كسري موجودي به حساب جاري خود، درخواست مسدود شدن وجه مزبور را براي پرداخت چك برگشتي ذي ربط تا زمان تعيين تكليف قطعي چك برگشتي و يا حداكثر به مدت 24 ماه، به بانك ارائه و سپس بانك نسبت به رفع سوءاثر از سابقه چك برگشتي اقدام مي نمايد. در اين شرايط بانك موظف است ظرف پنج روز كاري، طي نامه اي تأمين وجه چك را به اطلاع شخصي كه گواهي نامه عدم پرداخت به نام وي صادر شده است، براي مراجعه به بانك و دريافت وجه چك، برساند؛
۵- ارائه حكم قضايي مبني بر رفع سوء اثر از سوابق چك برگشتي.
*در صورت عدم اقدام مشتري نسبت به رفع سوءاثر، سابقه هر چك برگشتي صرفًا پس از انقضاي مدت هفت سال از تاريخ صدور گواهي نامه عدم پرداخت آن به صورت خودكار از سامانه اطلاعاتي بانك مركزي رفع سوء اثر می گردد.
– توضيح 1: در صورتي كه مشتري ظرف مدت ده روز كاري پس از برگشت چك، اقدام به تأمين كسري موجودي حساب جاري يا ارائه لاشه چك يا رضايت نامه محضري از ذي نفع ننمايد، بانك موظف است اطلاعات مربوط به گواهي نامه عدم پرداخت را به سامانه اطلاعاتي بانك مركزي ارسال نمايد.
– توضيح 2: بانك مكلف است بنا به درخواست مشتري و به منظور آگاهي وي از سوابق چك هاي برگشتي خود در سامانه اطلاعاتي بانك مركزي، اقدام به ارائه صورت كامل تعداد و مشخصات چك هاي برگشتي وي با درج تاريخ برگشت چك نمايد.